Obszar gminy Ozimek, ze względu na znaczne zróżnicowanie siedlisk i zbiorowisk roślinnych, obfituje w chronione i rzadkie gatunki roślin. Spotkać tu również można wiele interesujących gatunków zwierząt.

Na naszym terenie występuje około 400 gatunków roślin naczyniowych. Część z nich to gatunki objęte ochroną ścisłą bądź częściową oraz gatunki rzadkie w skali regionu a nawet kraju.
Przeważającą część gminy porastają różnego typu zbiorowiska leśne. Wśród nich dominują bory sosnowe, których część to sztucznie nasadzone monokultury sosny. Lasy liściaste występują już na mniejszych powierzchniach. Niewielkie fragmenty łęgów i grądów, w których dominują najczęściej olsza szara, jesion wynisły, grab zwyczajny i dąb szypułkowy, spotkać można w dolinie Małej Panwi w okolicach Ozimka i Krasiejowa. W zachodniej części gminy występują miejscami pośród borów sosnowych kwaśne dąbrowy, w których dominuje dąb bezszypułkowy.

W borach sosnowych spotkać można wiele interesujących, chronionych gatunków roślin. Są to: widłak jałowcowaty, widłak goździsty, długosz królewski oraz ginący w skali kraju goździk siny. Jest to jedyne miejsce występowania tego gatunku na Śląsku Opolskim. W lasach grądowych i łęgowych występują również inne, częściej spotykane gatunki chronione: wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity, kruszczyk szerokolistny, kopytnik pospolity, konwalia majowa i kruszyna pospolita.

W dolinach Małej Panwi i Libawy wykształciły się interesujące zbiorowiska podmokłych łąk, w których stwierdzono występowanie storczyka kukułki szerokolistnej oraz goryczki wąskolistnej. natomiast w niewielkich powierzchniowo torfowiskach spotkać można chronioną roślinę owadożerną - rosiczkę okrągłolistną.
W kompleksie stawow hodowlanych w Poliwodzie występuje nielicznie chroniona kotewka orzecha wodnego. Gatunek ten został umieszczony na liście roślin chronionych w Europie "Konwencją o ochronie gatunków europejskich dzikich zwierząt i roślin oraz siedlisk naturalnych" tzw. Konwencją Berneńską.

Świat zwierząt gminy Ozimek jest równie bogaty jak szata roślinna. Obok zwierząt pospolitych występuje tu wiele gatunków chronionych oraz rzadkich w skali regionu i kraju.
Wśród zwierząt bezkręgowych objętych ochroną na uwagę zasługują: pająk tygrzyk paskowany oraz paź królowej, jeden z najpiękniejszych i najefektowniej ubarwionych motyli krajowych.

Grupa zwierząt kręgowych posiada również swoich chronionych i rzadkich przedstawicieli. Z ryb zaliczyć do nich należy różankę oraz śliza. Z płazów spotkać tu można m.in.: traszkę grzebieniastą, ropuchę zieloną, rzekotkę drzewną i bardzo rzadką ropuchę paskówkę. Spośród gromady gadów na terenie gminy występują: jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna, padalec zwyczajny, zaskroniec, żmija zygzakowata oraz rzadki w Polsce gniewosz plamisty. Z wielu gatunków ptaków lęgowych, spotykanych w gminie, do najbardziej interesujących zaliczyć należy bociana czarnego, sokoła pustułkę, sowę uszatą oraz derkacza, gatunku zagrożonego w skali światowej. Największą osboliwością, jeśli chodzi o gromadę ssaków, jest występowanie na terenie gminy Ozimek bobra, koszatki i gronostaja.